Ciastolina.pl dla dzieci i rodziców

Odra (po łacinie morbili, ang. measles, rubeola) to choroba zakaźna wieku dziecięcego wywoływana przez morbilliwirus z rodziny paramyksowirusów.

Historia

Przypuszcza się, że odrę i czarną ospę przynieśli Saraceni z Afryki do Europy. Następstwem były pandemie tych schorzeń w VII wieku.

Pierwszy opis odry znajduje się w dziełach lekarza arabskiego Rhazesa z Bagdadu, który jednak mieszał w opisach odrę z ospą.

Opisy z XVI wieku wyodrębniają już ospę, nie rozróżniają jednak odry i płonicy. Dopiero Thomas Sydenham wyodrębnił to schorzenie w 1675 na podstawie studiów ogromnych epidemii, które nawiedziły Londyn w latach 1660 i 1664.

Zaraźliwość odry udowodnił Szkot Home, który eksperymentował w tym kierunku w 1758.

Cenne spostrzeżenia na temat epidemiologii i kliniki odry zebrał Pannum podczas pandemii na Wyspach Owczych w 1846. Ponieważ mieszkańcy mieli do tej pory małą styczność z kontynentem, epidemia objęła 92,6% ludności wysp.

Zakażenie

Zakażenie przenosi się drogą kropelkową. Okres inkubacji około 2 tygodni. Zakaźność chorego pojawia się na 5 dni przed wystąpieniem wysypki.

Objawy

Plamki Koplika na błonie śluzowej policzka

W okresie prodromalnym choroby dominuje ostry ból gardÅ‚a, nieżyt bÅ‚ony Å›luzowej nosa i spojówek, stan zapalny górnych dróg oddechowych. WystÄ™puje czÄ™sto suchy kaszel. Charakterystycznym dla odry jest pojawienie siÄ™ na bÅ‚onie Å›luzowej policzków na wysokoÅ›ci dolnych zÄ™bów trzonowych, biaÅ‚awych przebarwieÅ„ tzw. plamek Koplika. Pojawia siÄ™ wysoka gorÄ…czka. Po kilku dniach (do 5) pojawia siÄ™ wysypka o charakterze gruboplamistym, kolorze różowym, zlewajÄ…ca siÄ™. Najpierw umiejscawia siÄ™ na twarzy za uszami i na czole, postÄ™puje w dół obejmujÄ…c caÅ‚Ä… powierzchniÄ™ ciaÅ‚a. Towarzyszy jej kaszel i wysoka gorÄ…czka. Po kilku dniach (4-5) gorÄ…czka cofa siÄ™, ustÄ™pujÄ… również objawy zapalenia gardÅ‚a, wysypka zmienia kolor na ceglasty, a naskórek Å‚uszczy siÄ™ “otrÄ™biasto”.

Powikłania

Dotyczą głównie dzieci z niedoborami odporności, niedożywionych, z wadami serca, niemowląt. Najczęściej spotyka się:
zapalenie płuc spowodowane nadkażeniem bakteryjnym
zapalenie ucha środkowego
zapalenie mięśnia sercowego
zapalenie mózgu (około 1 na 1000 zachorowań)
podostre stwardniejÄ…ce zapalenie mózgu (LESS – Å‚ac. leukoencephalitis subacuta scleroticans) – pojawia siÄ™ kilka lat po przebyciu choroby, zwiÄ…zane jest z latentnym zakażeniem wirusem odry, charakterystyczne dla tego powikÅ‚ania jest wybitnie wysokie stężenie przeciwciaÅ‚ przeciw wirusowi, objawy neurologiczne w postaci zaburzeÅ„ mowy, upoÅ›ledzeniem psychicznym, niedowÅ‚adami postÄ™pujÄ… doprowadzajÄ…c do stanu odmóżdżeniowego – rokowanie zÅ‚e

Leczenie

Stosuje się szczepienia dzieci atenuowanym wirusem odry. Można zastosować ludzką gammaglobulinę w kilka dni po zakażeniu jeszcze przed pojawieniem się wysypki celem złagodzenia/zapobiegania chorobie.

Bibliografia
Maria Olszyńska-Krowicka: Odra. W: Choroby zakaźne i pasożytnicze. Zdzisław Dziubek (red.). Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2003, 237-241. ISBN 83-200-2748-9.

Źródło: Wikipedia